Rượu Cần Đ'rắp S'lung: Tuyệt Kỹ Men Lá Rừng Độc Bản Của Người S'tiêng Bù Đăng

Quyết định đưa "Kỹ thuật chế biến rượu cần của người S'tiêng vùng đất Bù Đăng" vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự khẳng định giá trị vượt thời gian của thức uống này. Tại Xã Bù Đăng, đặc biệt là vùng Bom Bo và Minh Hưng, rượu cần (Đ'rắp S'lung) được xem là linh vật kết nối con người với thần linh và biểu thị cho lòng hiếu khách tuyệt đối của người bản địa.

**Bí mật nằm ở bánh men làm từ lá rừng cổ truyền**

Khác với rượu của các vùng miền khác, người S'tiêng Bù Đăng hoàn toàn không dùng men công nghiệp. Men rượu cần Đ'rắp S'lung là sự kết hợp kỳ công của tri thức sinh thái học. Nghệ nhân làm rượu phải lặn lội vào sâu trong các khu rừng già Bù Đăng để tìm vỏ cây Krông, củ nghệ rừng, rễ cây Đơn và lá cây rừng đặc hữu. - Vỏ và lá cây rừng sau khi mang về được giã nát, vắt lấy nước cốt đậm đặc màu nâu đất. - Nước cốt này được trộn đều với bột gạo nếp nương tự trồng trên rẫy đỏ Bù Đăng. - Hỗn hợp bột được nặn thành các bánh men tròn dẹt, xếp trên lớp rơm nếp ấm để ủ men tự nhiên trong vài ngày cho đến khi xuất hiện lớp mốc trắng thơm dịu. - Bánh men sau đó được treo trên gác bếp củi để khô tự nhiên, hấp thụ hơi ấm và khói bếp hun đúc hàng tháng trời trước khi đem ra sử dụng.

**Quy trình ủ và hương vị rượu cần đại ngàn**

Nguyên liệu chính để ủ rượu thường là gạo nếp rẫy, hạt bo bo hoặc ngô nướng chín. Sau khi nguội, nghệ nhân trộn đều nguyên liệu với bánh men rừng đã được tán mịn, rải thêm một lớp trấu sạch để tạo độ thông thoáng rồi cho tất cả vào ché (bình nung bằng đất sét). Miệng ché được bịt kín bằng lá chuối rừng khô và ủ trong bóng tối ít nhất từ 1 đến 3 tháng.

Rượu cần S'tiêng khi chín có màu vàng óng như mật ong rừng, tỏa mùi thơm nồng nàn của gỗ và thảo mộc. Khi uống bằng cần trúc, người dùng sẽ cảm nhận rõ rệt vị ngọt dịu, tê cay nhẹ nơi đầu lưỡi và cảm giác ấm nóng lan tỏa khắp cơ thể nhưng hoàn toàn không gây đau đầu.

**Nghi thức uống rượu thắt chặt tình bang giao**

Uống rượu cần là một nghi lễ cộng đồng thiêng liêng. Ché rượu được đặt giữa nhà dài, cắm sẵn những chiếc cần trúc dài cong vút. Khi khách quý tới nhà, già làng sẽ thực hiện nghi thức rót nước lọc vào ché, đo mực nước bằng một cành cây nhỏ khía vạch (gọi là Kê Nhệt Pê). Nghi thức này thể hiện sự công bằng, chân thành, chia ngọt sẻ bùi giữa chủ và khách. Rượu cần Đ'rắp S'lung Bù Đăng không chỉ là ẩm thực, mà là biểu tượng của văn hóa ứng xử đầy tính nhân văn giữa đại ngàn xanh.