Cơm Lam Nếp Nương S'tiêng Bù Đăng: Hương Thơm Dẻo Ngọt Từ Ống Lồ Ô Tươi

Cơm lam (tiếng S'tiêng gọi là "Biêng măn đừng ka") là món ăn vô cùng gần gũi nhưng chứa đựng tri thức ẩm thực độc đáo của đồng bào S'tiêng sinh sống dọc theo hệ thống sông Bé và các triền đồi đất đỏ Bù Đăng. Bắt nguồn từ những chuyến đi rừng dài ngày hay những mùa làm rẫy xa nhà, cơm lam đã trở thành nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong các mâm cỗ lễ hội mừng lúa mới của người địa phương.

**Lựa chọn hạt nếp nương và ống lồ ô tươi tiêu chuẩn**

Sự tinh tế của món cơm lam S'tiêng Bù Đăng bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu cực kỳ tỉ mỉ của các nghệ nhân: 1. Gạo nấu cơm lam phải là loại gạo nếp nương hạt tròn trịa, trắng trong, gặt từ những rẫy lúa khô trên sườn đồi Bù Đăng. Hạt nếp này khi chín có độ dẻo cực cao và vị ngọt đậm đà khó lẫn. 2. Ống nướng cơm phải là tre lồ ô non (hay tre bánh tẻ) được chặt trực tiếp từ rừng già. Ống phải tươi nguyên, vỏ mướt xanh để khi nướng lớp màng mỏng bên trong ống lồ ô bao bọc lấy hạt cơm, tạo thành một lớp áo mịn màng thơm ngát.

**Quy trình nướng cơm tinh tế**

Gạo nếp rẫy được vo sạch, ngâm trong nước suối khoảng vài tiếng cho mềm rồi cho vào ống lồ ô. Người nấu không đổ đầy gạo mà chừa lại khoảng một gang tay, đổ nước suối ngập mặt gạo rồi dùng lá chuối rừng cuộn chặt bịt kín miệng ống lại.

Quá trình nướng cơm đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo cao độ. Ống cơm lam được dựng nghiêng xung quanh bếp lửa than củi rừng hồng rực. Người nấu phải xoay đều ống liên tục để hơi nóng thấm đều qua lớp vỏ tre, làm hạt nếp nở chín mềm nhờ nước tre tươi tiết ra vách ống. Khi vỏ lồ ô chuyển sang màu vàng cháy sém và hương thơm của nếp quyện mùi tre tươi tỏa ra ngào ngạt, đó là lúc cơm đã chín hoàn hảo.

**Cách thưởng thức đậm chất hoang sơ**

Khi ăn, người ta dùng dao tước bỏ lớp vỏ lồ ô cháy bên ngoài, chỉ chừa lại một lớp vỏ mỏng màu trắng ngà ôm chặt lấy phần cơm nếp thon dài. Cắt cơm thành từng khúc nhỏ, chấm cùng muối mè (muối vừng) giã nhỏ với ớt hiểm hoặc ăn kèm thịt gà đồi Bù Đăng nướng than. Cơm lam dẻo quánh, ngọt bùi, đậm đà hương vị mộc mạc của tre rừng đại ngàn Bù Đăng sẽ mang lại một trải nghiệm ẩm thực vô cùng sâu sắc và khó quên cho bất kỳ du khách nào.